onDEX Community

Cover image for Thanh khoản tập trung (CLMM) là gì? Mô hình AMM tiềm năng thế hệ mới
onDEX
onDEX

Posted on • Originally published at coin98.net

Thanh khoản tập trung (CLMM) là gì? Mô hình AMM tiềm năng thế hệ mới

Cơ chế thanh khoản tập trung là gì? Lợi ích và một số ví dụ về mô hình Thanh khoản tập trung (CLMM) trong thị trường crypto.

Thanh khoản tập trung (CLMM) là gì?

Thanh khoản tập trung (CLMM, viết tắt của Concentrated Liquidity Market Maker, hay còn gọi là nhà tạo lập thị trường thanh khoản tập trung) là một loại thuật toán tiên tiến được thiết kế cho nền tảng DEX. Nó cho phép các nhà cung cấp thanh khoản thêm tính thanh khoản của các cặp token trong các phạm vi giá cụ thể. Về mặt khái niệm thì đây được xem là một trong những ý tưởng phức tạp trong tiền điện tử.

Image description

Hiểu nôm na, các LPs (nhà cung cấp thanh khoản) sẽ cung cấp thanh khoản với chiến lược sâu hơn vì khi đó các LPs sẽ dự đoán cho phạm vi mà giao dịch thực sự xảy ra, thay vì cung cấp cho toàn bộ phạm vi giá.

Ví dụ như cặp Stablecoin DAI/ USDC chỉ chạy trong khoảng từ 0.95 - 1.05 (hình bên dưới) → Vậy nên thanh khoản nằm ngoài vùng đó, nhỏ hơn 0.95 và lớn hơn 1.05, là vô nghĩa.

Image description

Các nhà cung cấp thanh khoản có thể chỉ định các phạm vi giá nhỏ hơn mà họ mong muốn ở đây là từ 0.95 đến 1.05 và sau đó phân bổ tất cả tài sản của họ trong các phạm vi đó.

  • Thông thường, với cơ chế AMM, khi là các nhà cung cấp thanh khoản thanh khoản, anh em sẽ được nhận lại các fungible LP token. Thay vào đó, với cơ chế thanh khoản tập trung CLMM, các vị trí LP sẽ được đại diện bởi NFT - non-fungible token, đại diện cho cặp token, khối lượng và phạm vi giá mà người dùng cung cấp thanh khoản. Điều này sẽ dẫn đến một số điều sau:
    • Ví dụ: Giả sử anh em phân bổ thanh khoản 100$ cho cặp token SOL/USDC ở phạm vi giá từ 80$ đến 120$. Anh em sẽ nhận lại đúng NFTs duy nhất, đại diện cho lượng thanh khoản đó.
    • Phí giao dịch không còn được tự động tái đầu tư trở lại vào nhóm thay mặt cho LPs → có thể giảm mức độ hiệu quả vốn. Tuy nhiên đổi lại các LPs bây giờ có thể claim phí giao dịch của mình bất cứ lúc nào, không cần chờ đến lúc rút thanh khoản.
  • LPs có thể kết hợp bất kỳ lượng thanh khoản riêng biệt nào trong một pool.
    • Ví dụ: Một LP trong pool ETH/DAI có thể chọn phân bổ 100$ cho các mức giá từ 1.000 đô la đến 2.000 đô la và thêm 50 đô la cho các phạm vi từ 1.500 đô la đến 1.750 đô la.
    • Phí giao dịch thu được ở một phạm vi giá nhất định được chia theo tỷ lệ LP, tỷ lệ thuận với lượng thanh khoản mà LPs đã cung cấp cho phạm vi đó.

Tại sao phải cần mô hình Thanh khoản tập trung (CLMM)?

Thuật toán phổ biến nhất được các nền tảng DEX trong DeFi hiện tại áp dụng là AMM - Trình tạo lập thị trường tự động.

AMM tuân theo phương trình tích hằng số cổ điển x*y=k. Tài sản được phân bổ đồng đều trên toàn bộ đường cong giá cả. Trong phương trình, k là giá trị không đổi trong khi x và y là tính thanh khoản của hai token tương ứng của cặp giao dịch.

Image description

Tất cả thanh khoản được thêm vào bởi các nhà cung cấp thanh khoản trong AMM đều nằm trong toàn bộ phạm vi (0, ∞).

Mô hình AMM được áp dụng trong nhiều DEX hàng đầu hiện nay như Uniswap V2, SushiSwap, Bancor, Pancake, Raydium, Quickswap, ...

Image description

Nhận xét: Mô hình đơn giản nhưng nó cũng dẫn đến một vấn đề đối với các nền tảng AMM là phần lớn thanh khoản trong AMM khá nhàn rỗi → Dẫn tới không thực sự hiệu quả về vốn → Các giao dịch bị trượt giá cao cũng như các nhà cung cấp thanh khoản (Liquidity Providers - LPs) sẽ không nhận lại lợi nhuận tốt nhất.

Lý do: Vì trên thực tế, giá không hề chạy trong toàn bộ phạm vi (0, ∞) như hình trên. Mà thường chạy trong 1 khoảng biến động nhất định.

→ Chính vì lý do đó đã dẫn đến sự xuất hiện của một mô hình mới có tên gọi là CLMM.

Lợi ích của thanh khoản tập trung (CLMM)

Sử dụng chung ví dụ phía trên, khi giá di chuyển ra khỏi phạm vi giá đã định trước (tức <0.95 hoặc >1.05), vị thế của người dùng này sẽ chuyển sang trạng thái không hoạt động. Chỉ khi giá giao dịch của pool giảm xuống phạm vi do người dùng chỉ định [0.95 ; 1.05], thì thanh khoản đó mới được sử dụng. Lúc đó tài sản được tập trung nhiều hơn - tính thanh khoản được tập trung nhiều hơn ⇒ Kết quả là việc sử dụng vốn hiệu quả hơn.

Mà thanh khoản được thể hiện qua việc mua, bán một khối lượng lớn tiền điện tử mà không (hoặc rất ít) gây tác động đến giá của đồng tiền điện tử đó, là một điều cực kì cần thiết trong thị trường crypto.

Đối với các nhà cung cấp thanh khoản (LPs)

Các nhà cung cấp thanh khoản sẽ kiếm được phần phí và phần thưởng cao hơn, kết quả là việc tối ưu vốn đáng kể hiệu quả hơn so với các mô hình AMM trước đây trong DeFi, đồng thời giảm rủi ro cho vốn ban đầu.

→ Số vốn tiết kiệm được có thể được giữ bên ngoài, đầu tư vào các tài sản khác nhau, gửi ở nơi khác trong DeFi.

Điều đó thể hiện qua ví dụ cụ thể sau:

Alice và Bob đều muốn cung cấp tính thanh khoản trong nhóm ETH/DAI trên nền tảng sử dụng cơ chế thanh khoản tập trung (CLMM). Mỗi người đều có 1 triệu đô la. Giá hiện tại của ETH là 1500 DAI.

Alice quyết định triển khai vốn của mình trên toàn bộ phạm vi giá (trong cơ chế AMM bình thường). Alice cần gửi 500,000 DAI và 333.33 ETH (trị giá tổng cộng 1 triệu đô la).

Thay vào đó, Bob sử dụng cơ chế CLMM, chỉ gửi tiền trong phạm vi giá từ 1000$ đến 2250$. Bob cần gửi 91,751 DAI và 61.17 ETH, trị giá tổng cộng khoảng 183,500$. Phần còn lại 816,500 đô la, Bob sẽ dành đầu tư theo các cách khác.

Mặc dù Alice đã bỏ ra số vốn gấp 5,44 lần như Bob, nhưng cả hai kiếm được số tiền phí tương tự nhau, miễn là giá ETH/DAI vẫn nằm trong phạm vi 1.000 đến 2.250.

Image description

Thanh khoản của cả Alice và Bob sẽ hoàn toàn bằng ETH nếu giá ETH giảm xuống còn 0 đô la. Tuy nhiên, Alice mất toàn bộ tài sản, còn Bob thì chỉ mất khoảng 20% tài sản.

Image description

Thêm vào đó, với tính năng thanh khoản tập trung này mà Hayden (nhà sáng tạo của giao thức Uniswap) đã ước tính rằng trong vòng 3 tháng (từ tháng 8 đến tháng 11 -2021), giá ETH/BTC đã dao động từ 0,0295 đến 0,0454.

Nếu áp dụng mô hình CLMM, thì mô hình CLMM hiệu quả hơn 9,8 lần so với mô hình AMM thông thường.

Image description

Nguồn: Twitter

Đối với Trader

Tính thanh khoản cao hơn xung quanh giá thực tế của cặp tiền có nghĩa là giúp cho các nhà giao dịch (traders) sẽ thực hiện hoán đổi với chi phí trượt giá thấp hơn.

Đối với dự án

Tính thanh khoản cao là tiền đề để phát triển thêm nhiều sản phẩm tài chính ở các mảng khác sâu hơn như Derivatives (Perpetual, Options),...

Một số mô hình thanh khoản tập trung (CLMM) trên thị trường
Disclaimer: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không được coi là lời khuyên đầu tư. Đầu tư Crypto là loại hình đầu tư rất mạo hiểm và anh em chỉ nên tham gia với số vốn có thể mất.

Uniswap v3

Tháng 3-2021, Uniswap v3 giới thiệu về tính năng thanh khoản tập trung, cho phép các nhà cung cấp thanh khoản (LPs) kiểm soát chi tiết đối với từng phạm vi giá mà LPs phân bổ. Nhiều mức phí tương ứng khác nhau để đền bù cho các LPs khi chấp nhận các mức độ rủi ro khác nhau.

Những tính năng này làm cho Uniswap v3 trở thành AMM linh hoạt và hiệu quả nhất từng được thiết kế. LPs có thể cung cấp tính thanh khoản với hiệu suất sử dụng vốn lên đến 4000 lần so với Uniswap v2, thu được lợi nhuận cao hơn từ vốn ban đầu.

Image description

Crema Finance

Crema Finance là giao thức thanh khoản tập trung đầu tiên trên hệ sinh thái Solana. Crema Finance sẽ giúp khai thác hết tiềm năng tài sản của anh em. Crema còn nhiều sản phẩm khác như NFT Liquidity Farming, kết hợp với dự án Jupiter làm smart router để định giá tốt nhất cho anh em mỗi khi giao dịch.

Image description

Cykura

Cykura là một AMM giải quyết vấn đề kém hiệu quả về vốn và tối đa hóa lợi nhuận cho các nhà cung cấp thanh khoản, đồng thời mang đến trải nghiệm mượt mà và nhanh chóng cho trader. Cykura kết hợp tính thanh khoản tập trung với thế mạnh của blockchain Solana chi phí thấp và tốc độ nhanh, xóa bỏ các khó khăn trong không gian DeFi.

Image description

Orca

Dự án Orca gần đây vừa thông báo ra mắt Whirlpool, mô hình áp dụng cơ chế thanh khoản tập trung, có thể được gọi là thế hệ mới của cơ chế AMM.

Trước đây hầu hết các pool trên Orca vẫn xài cơ chế AMM, nhưng sau khi khám phá ra lợi ích của cơ chế thanh khoản tập trung mang lại cho người dùng (tối ưu hóa nguồn vốn cho các LPs) cũng như tính thanh khoản tốt hơn cho các traders giao dịch với trượt giá thấp → Đúng với tiêu chí của Orca là DEX for everyone (DEX cho mọi người).

Image description

Nhận định về tương lai của thanh khoản tập trung (CLMM)

Ai là người nên cung cấp thanh khoản?

Bất kỳ ai có kiến thức vững chắc về thị trường tiền điện tử, đặc biệt là các Liquidity Provider, có khả năng chấp nhận rủi ro cao và mong muốn cạnh tranh để có lợi nhuận.

Có thể trao đổi NFT LP được không?

Có! Anh em có thể giao dịch được NFT LP, tuy nhiên điều đó có nghĩa bạn cũng sẽ mất đi lượng thanh khoản của cặp token mà anh em cung cấp.

Không những thế, dự đoán rằng trong tương lai sẽ xuất hiện NFT LP farming để tạo ra thêm incentives cho các LPs, khuyến khích nhiều người biết và sử dụng đến các nền tảng áp dụng cơ chế CLMM.

Các chiến lược có thể áp dụng trên CLMM?

Anh em có thể chọn các chiếc lược sau:

  • Đa dạng hóa chiến lược cung cấp thanh khoản: Anh em có thể chia thanh khoản làm nhiều phần, đa số người chơi khác tập trung thanh khoản ở phần giữa, thì anh em có thể chọn những phần ở ngoài rìa. Khi giá dao động mạnh, những người cung cấp thanh khoản ở phần rìa, số phí nhận lại sẽ tăng gấp bội.
  • Đa dạng hóa danh mục cung cấp thanh khoản: Như ví dụ trên, thanh khoản tập trung sẽ cho anh em thêm nhiều tài sản dư để làm việc khác, qua đó anh em có thể chọn cung cấp thanh khoản trên nhiều Pools giảm rủi ro khi làm LPs.

Tổng kết

CLMM là một mô hình mới được phát triển trên cơ chế AMM độc đáo trước đấy. DeFi của Crypto sẽ ngày càng phát triển trong tương lai. Vậy anh em có nghĩ CLMM sẽ là mô hình mới cho các nền tảng DEX tương lai hay không? Có thể comment ý kiến của mình bên dưới.

Discussion (0)